Osuwiska ziemi są coraz groźniejsze

Tuż po majowej powodzi w górzystej części woj. śląskiego, małopolskiego i podkarpackiego zaczęły się pojawiać osuwiska ziemi, które rujnowały całe wsie. Jak można je przewidywać i im przeciwdziałać?

Dzisiaj w Krakowie odbyła się konferencja w całości poświęcona problemowi osuwania się ziemi w Polsce. Uczestniczyli w niej naukowcy Wzięło w nim również udział ponad 200 samorządowców, marszałkowie, wojewodowie, starostowie, wójtowie, geolodzy wojewódzcy i powiatowi, przedstawiciele wojewódzkich i powiatowych inspektoratów nadzoru budowlanego. Jak poinformowało Ministerstwo Środowiska, geolodzy mają wiedzę i nowoczesny sprzęt, które mogą pomóc samorządowcom zabezpieczać na tyle na ile to możliwe ludzi przed dramatem osuwisk. W terenach gdzie osuwiska już 40 lat temu niszczyły domy, czas na podejmowanie śmiałych decyzji.

Osuwiska, podobnie jak powodzie, zostały uznane za katastrofy naturalne. Polska nie należy wprawdzie do krajów szczególnie zagrożonych osuwiskami, jednak i w naszym kraju są regiony, gdzie powierzchniowe ruchy masowe ziemi, jak geolodzy określają osuwiska, powodują znaczne straty materialne. Zdecydowana większość polskich osuwisk znajduje się w Karpatach. Na obszarze Karpat występuje ponad 95 procent wszystkich osuwisk w Polsce. Ich liczbę oceniano szacunkowo w 2005 roku na ponad 20 tysięcy, wskaźnik osuwiskowości wynosi 1 osuwisko na 1 kilometr kwadratowy.

Rozwojowi osuwisk w tym regionie sprzyja budowa geologiczna podłoża, górska dynamika rzeźby, ale też duża siła erozyjna rzek, katastrofalne opady deszczu czy wreszcie działalność ludzi, często nieprzemyślana, powodują dodatkowe zaburzanie równowagi stoków. Osuwisk na ogół zatrzymać się nie da, ale można ograniczyć szkody spowodowane ruchami ziemi. Jedną z dróg jest stworzenie skutecznego systemu ostrzegania przed zagrożeniami. Taki system, pod nazwą STOPO działa w Państwowym Instytucie Geologicznym.

W 2006 roku Państwowy Instytut Geologiczny, pełniący w Polsce rolę państwowej służby geologicznej, rozpoczął realizację dużego, wieloletniego projektu SOPO: System Osłony Przeciwosuwiskowej ( I etap 2006-2008, II etap 2008-2014, III etap 2015-2018). zaowocuje stworzeniem skutecznego systemu ostrzegania przed zagrożeniami związanymi z ruchami masowymi ziemi oraz przeciwdziałania ich negatywnym skutkom, głównie poprzez rezygnację z zabudowy lub jej znaczne ograniczenie na obszarach czynnych osuwisk. Skuteczna walka z aktywnymi zjawiskami geologicznymi polega także na podniesieniu poziomu wiedzy na ich temat, zarówno wśród urzędników, jak i społeczeństwa.

W ramach tej działalności Państwowy Instytut Geologiczny przewiduje system szkoleń dla pracowników administracji państwowej dotyczący obsługi bazy danych SOPO oraz organizację konferencji poświęconych problematyce ruchów masowych ziemi w poszczególnych regionach Polski. Trwa realizacja projektu, aktualnie trwa opracowywanie danych zebranych dotychczas w terenie. Prace terenowe są kontynuowane, niekiedy mają charakter działań interwencyjnych. www.twojapogoda.pl